birgerazilasma

RASİONAL BİRGƏ RAZILAŞMA VƏ AĞSAQQALLIQ İNSTİTUTU Artıq qeyd etdiyim kimi, BİRGƏ RAZILAŞMA Mən, Sən və Onun, yəni cəmiyyət üzvlərinin qarşılıqlı anlaşma şəraitində öz azadlıqlarının müəyyən bir hissəsini daha faydalı olan Birgə yaşayış (cəmiyyət olaraq)   naminə məhdudlaşdırılmasına könüllü olaraq razılaşmasıdır. Təbii ki, cəmiyyətin ilkin mərhələlərində bu birgəyaşayışlar (birliklər) əsas etibarilə kortəbii xarakter daşıyırdı və müxtəlif rituallar, mərasimlər, ayinlər, adət-ənənələr və s. ilə təmsil olunurdu. Bu günün özündə də Qanun (Birgə razılaşma), yəni rasional olan razılaşmalar işləmədiyi yerlərdə cəmiyyət, təəssüflər ki, həmin adət-ənə nə lərə, ayinlərə və s. əsasən, yəni kortəbii Birgə razılaşmalara uğun olaraq yaşayır. Belə kortəbii qaydalar sistemindən ibarət adət-ənənələrdən biri də Ağsaqqallıqla bağlıdır. Bəs görək bu ağsaqqallıq nə deməkdir? Ağsaqqall ı q necə instituta çevrilmişdir? Məlum olduğu kimi, hələ ilk insan cəmiyyəti formalaşarkən Ağsaqqallar Şu...

8. BİRGƏ RAZILAŞMA və FEMİNİZM (QADIN HÜQUQ VƏ AZADLIQLARI) Əvvəlcə, FEMİNİZM haqqında qısa məlumat verim. FEMİNİZM qadınların hüquq və azadlıqları uğrunda aparılan hərəkatın əsasında dayanan cinslərin bərabərliyi nəzəriyyəsi kimi başa düşülür. Cinslərin hüquq bərabərliyini simvolizə edən FEMİNİZM tarixi şərait baxımından patriarxal cəmiyyətdə qadınların ictimai dəyərləndirilməsi zamanı ədalətsiz yanaşmanın olmasından meydana çıxmışdır. Əsas məqsədi cinslərin hüquq bərabərliyinə nail olmaqdır. Cəmiyyətimizdə (o cümlədən də Şərqdə) qadına olan münasibət kontekstində QADIN hüquq və azadlıqlarını bizim BİRGƏ RAZILAŞMAnın ümdə tezisləri müstəvisində təhlil etməyə çalışaq. Qeyd etməliyəm ki, QADIN hüquq və azadlıqlarına yanaşmada 3 fərqli baxışı ayırd edə bilirirk. 1. KİŞİLƏRin QADINLARdan üstünlüyünü iddia edən ənənəvi baxış; 2. QADINLARın   üstünlüyünü iddia edən bir qisim ifrat feministlərin baxışı; 3. KİŞİ və QADINLARın bərabər hüquq və azadlıqlarına əsaslanan baxı...

7. BİRGƏ RAZILAŞMA və VƏTƏNDAŞLIQ İNSTİTUTU   VƏTƏNDAŞLIQ İNSTİTUTU barədə danışarkən ilk növbədə bir neçə mühüm sualı cavablandırmağımız vacibdir. 1. VƏTƏNDAŞ kimə deyilir? 2. VƏTƏNDAŞ kimliyi nədir? 3. VƏTƏNDAŞLIğı necə institulaşdırmalıyıq? Əvvəlki yazılardan birində qeyd etmişdim ki, VƏTƏNDAŞ DÖVLƏTlə çoxşaxəli münasibətlər sistemi kontekstində hüquqi status, vəzifə (öhdəçilik) qazanmış və dövlətin idarəçiliyində aktiv və ya passiv şəkildə öhdəçiliyi olan insanlar, fərdlər, cəmiyyətin üzvləridir. Başqa cür desək, Mən, Sən və Onun, yəni bizim BİRGƏ RAZILAŞMA əsasında qurduğumuz DÖVLƏTlə qarşılıqlı öhdəliklər üzərimizə götürdüyümüzə görə yeni bir kimliyimiz yaranır ki, ona VƏTƏNDAŞ kimliyi deyirik. VƏTƏNDAŞ olmağın əsas prinsipləri bunlardır: 1.    VƏTƏNDAŞ - BİRGƏ RAZILAŞMA başda olmaqla bütün qəbul edilən Ana yasa və qanunlarla təsbit olunmuş insan (fərd) VƏTƏNDAŞ hüquq və azadlıqlarını, haqlarını hər yerdə daima müdafiə edən cəmiyyət üzvüdür. 2.  ...

6. BİRGƏ RAZILAŞMA və HAKİMİYYƏT   Biz BİRGƏ RAZILAŞMA əsasında, həmin razılaşman ın tələblərini qorumaq məqsədilə, bizə xidmət edən bir mexanizm yaratdıq və ona DÖVLƏT dedik. Təbii ki, DÖVLƏTlə onu yaradan Mən, Sən və Onun arasında münasibətləri tənzimləmək üçün Ana Qanunu (Konstitusiya) qəbul etdik və bu çoxşaxəli münasibətlər kontekstində də özümüzü hüquqi biçim qazandıraraq VƏTƏNDAŞ adlandırdıq. VƏTƏNDAŞ olmaq yaratdığımız DÖVLƏTin idarəçiliyində bu və ya digər formada iştirak etmək deməkdir (ümumiyyətlə, bu idarəçilik aktiv və passiv olur. Yəni birbaşa (aktiv) hakimiyyətdə və ya dolayısıyla (passiv) təmsil olunma). Faktiki olaraq, yaratdığmız DÖVLƏTin fəaliyyət göstərməsi üçün onun malik olduğu sələhiyyətlərin realizə olunması, həyata keçirilməsi labüddür. Dövlətə verdiyimiz nəhəng müstəsna səlahiyyətlərin məcmusunu DÖVLƏT HAKİMİYYƏTi adlandırırıq. Beləliklə, DÖVLƏTə verdiyimiz nəhəng səlahiyyətlərin həvaləsini yəni DÖVLƏT HAKİMİYYƏTini öz sıralarımızdan seçdiyimiz ayrı-...

5. BİRGƏ RAZILAŞMA və DÖVLƏT Əvvəlki yazılarda BİRGƏ RAZILAŞMAnın (Mən, Sən və Onun   (yəni cəmiyyətin bütün üzvləri) tərəfindən yekdilliklə qəbul edilən birbaşa hüquqi qüvvəyə malik ən ali RAZILAŞMA dır ) nə olduğunu öyrəndik.  Məlum oldu ki, BİRGƏ RAZILAŞMA (həmçinin, onun əsasında qəbul edilən QANUN LAR ) cəmiyyətin üzvləri arasında olan münasibətləri tarazlaşdırır və cəmiyyətin yaşam tərzini tənzimləyir. Lakin bu BİRGƏ RAZILAŞMAnın (QANUNLARın) faktiki olaraq işləməsi üçün, yəni onun tələblərinə riayət olunmasını təmin etməkdən ötrü bir mexanizmə, aparata ehtiyac var. Həmin mexanizmə, aparata DÖVLƏT deyirik. Mən, Sən, O, yəni biz DÖVLƏTi məhz bizim hər birimizə (mənə, sənə, ona) xidmət etsin, BİRGƏ RAZILAŞMAnın ( QANUNLAR ) tələbləri çərçivəsində fəaliyyət göstərsin, onun tətbiqinə nəzarət etsin deyə yaradırıq. Əks halda DÖVLƏT bizim nəyimizə lazımdır?! Bizim hər birimizin xoşbəxt, sülh şəraitində yaşamağımız naminə DÖVLƏTə BİRGƏ RAZILAŞMAnın bütün müddəalarını q...