birgerazilasma

12. BİRGƏ RAZILAŞMA və QANUNVERİCİ HAKİMİYYƏT Əvvəlki yazılardan birində DÖVLƏTi idarə edən hakimiyyət növlərindən birinin də QANUNVERİCİ HAKİMİYYƏT olduğunu qeyd etmişdik (bax:  https://birgeraz.blogspot.com/2020/06/6-birg-razilasma-v-hakimiyyt.html ). QANUNVERİCİ HAKİMİYYƏTin fundamental işi BİRGƏ RAZILAŞMA əsasında qurduğumuz cəmiyyətin Razılaşmanın əsas müddəaları, tezisi əsasında fərdin, (insan, vətəndaşın) hüquq və azadlıqlarının ən yüksək formada reallaşmasını təmin edən və qoruya biləcək QANUNLAR, digər normativ-hüquqi aktlar qəbul etməkdir. Eyni zamanda həmin normativlər maksimum fərdin (insanın) yəni Mən, Sən və Onun hüquq və azadlıqlarına xələl yetirən olmamalı, bu mənada istənilən hakimiyyət qolunun, o cümlədən , bütövlükdə DÖVLƏTİN özünün səlahiyyətlərini məhdudlaşdırmağa yönəlməlidir. Bir sözlə, QANUNVERİCİ HAKİMİYYƏT DÖVLƏTin, xüsusilə, İCRA (müəyyən mənada həmçinin, ƏDALƏT) HAKİMİYYƏTİNİN səlahiyyətlərini bəlli bir çərçivəyə salmaq üçün QANUNLAR (qanuverici...

16. BİRGƏ RAZILAŞMA və M ÜXALİFƏT Bu yazıda iki mühüm məsələyə aydınlıq gətirməyə çalışacağıq: 1. MÜXALİFƏT nədir? 2. BİRGƏ RAZILAŞMAya əsaslanan cəmiyyətdə MÜXALİFƏT necə olmalıdır? 1. Cəmiyyətimizdə insanın (Fərdin) AZADLIĞInı anlada biləcək bir sıra məfhumlar kimi MÜXALİFƏT anlayışı da həqiqi məzmununa müvafiq biçimdə deyil,   müxtəlif maraqlı qüvvələrin istəklərinə uyğun şəkildə təhrif olunmaqla izhar edilməkdədir. Bəs əslində məsələ necədir? MÜXALİFƏT - ilk növbədə cəmiyyətin (eləcə də dövlətin, hakimiyyətin və s.) idarə olunması ilə bağlı özünün müfəssəl, aydın ideologiyası (ideoloji konsepti, gələcəklə bağlı əsaslı konsepsiyası) olan, eyni zamanda həmin ideologiyaya əsaslanaraq, ətrafında sosial dayaq toplaya bilən və hər an ortalığa çıxmağa qadir alternativ bir siyasi qüvvədir, gücdür. İstənilən cəmiyyətdə MÜXALİFƏTin varlığı, mövcud olub-olmaması 3 mühüm amillə şərtlənir. 1. MÜXALİFƏT müfəssəl, aydın bir ideologiyaya sahib olmalıdır; 2. MÜXALİFƏT öz i...

15. BİRG Ə RAZILAŞMA VƏ AZADLIQ Yazıda iki vacib sualı cavablandıracağıq: 1. AZADLIQ nə deməkdir? 2. BİRGƏ RAZILAŞMA KONSEPSİYASI AZADLIĞA necə yanaşır?   1 . Cəmiyyətimizdə AZADLIQdan ağız dolusu, yeri gəldi-gəlmədi danışılsa da təhlilər və müşahidələr göstərir ki, əksəriyyət bu məfhumun adekvat, doğru anlamını, fəlsəfəsini heç də dərk edə bilmir. Bunun da şübhəsiz, çoxsaylı səbələri var ki, məqsədimiz burada onları sadalamaq olmadığından birbaşa mətləbə keçirik. Lokanik desək, AZADLIQ - SEÇİM deməkdir. FƏRDin (İNSANın) sərbəst şəkildə, heç bir təzyiqə məruz qalmadan, könüllü, şüurlu şəkildə SEÇƏ BİLMƏK imkanına malik olmasıdır. Bu SEÇİM   yalnız və yalnız digərlərinin hüquqları başlayan yerdə bitir və bundan savayı SEÇİM imkanını məhdudlaşdırmaq FƏRDin (İNSANın) AZADLIĞının boğulması (əlindən alınması) kimi anlaşılmalıdır. Beləliklə, AZADLIQ Mən, Sən və Onun (biz cəmiyyət üzvlərinin) çoxsaylı SEÇİM imkanıdır. Bu mənada AZADLIĞın ölçü vahidi SEÇİM (SEÇƏ BİLMƏ...

14. BİRGƏ RAZILAŞMA VƏ AİLƏ MODELİ (İNSTİTUTU) AİLƏ cəmiyyətin kiçik bir modelidir. Başqa cür desək, AİLƏ Mən, Sən və Ondan ibarət balaca bir “cəmiyyət”dir. Bizim “böyük” cəmiyyətdə mövcud olan, yaranmış dəyərlərin, yazılmamış qaydaların əsasları da istəsək də, istəməsək də məhz oradan qaynaqlanır (proyeksiyalanır). Məlum olduğu kimi, müxtəlif AİLƏ modellərinin formalaşması uzun əsrlərin çoxtərəfli təsirləri ilə intişar tapmışdır və davam etməkdədir. Formalaşma prosesində müxtəlif dönəmlərdə AİLƏ modeli ilə bağlı adət-ənənələr, mentalitet (milli vərdişlər, adətlər), tabular zaman-zaman bir-birini əvəzləmişdir, yaxud biri digərinə transformasiya olunmuşdur. Nəhəyət, müasir dövrümüzdə dünyada çeşidli AİLƏ modelləri ortalığa çıxmışdır. Ölkəmizdə dominatlıq təşkil edən AİLƏ modeli Şərq (xüsuslə, müsəlman) aləminin ciddi təsirindən kənarda qala bilməmiş, eyni zamanda, özünəməxsus cizgiləri ilə çulğalaşmış biçimdə indiki forması ilə təzahür etmişdir. Etibarlı mənbələrdən olan xalq...

9. BİRGƏ RAZILAŞMA və AZAD MƏTBUAT BİRGƏ RAZILAŞMA və AZAD MƏTBUAT məsələsindən əvvəl bəhs etmişdik ( bax: BİRGƏ RAZILAŞMA VƏ DÖVLƏT ( https://birgeraz.blogspot.com/2020/06/5-birg-razilasma-v-dovlt.html ) AZAD MƏTBUATın müstəqil fəaliyyətinin əsas prinsipi tamamilə sərbəst ifadə, söz azadlığının təmin olunmasıdır.   DÖVLƏTin AZAD MƏTBUATa müdaxiləsi qadağandır. Çünki, istənilən Hakimiyyət mətbuatdan öz lehinə, dolayısı və ya birbaşa yolla öz xeyri üçün, hətta Dövlətin resurslarından yararlanaraq sui-istifadə edir. Buna görə də AZAD MƏTBUAT DÖVLƏTin deyil, cəmiyyətin olmaldır.   AZAD MƏTBUATın vahid qaynar xətti yaradılmalı və istənilən şəxs üçün əlyetən olmalıdır. AZAD MƏTBUATa daxildir. Azad televiziya, Azad internet kanalları, Azad qəzet, jurnal, saytlar və s. Məsələn, AZAD Televiziyanın əsas işi cəmiyyəti, yəni Məni, Səni, Onu (hər birimizi) narahat edən bütün məsələləri gündəmə gətirmək olmalıdır. AZAD MƏTBUAT BİRGƏ RAZILAŞMA əsasında qurulan cəmiyyətin məcaz...

11. BİRGƏ RAZILAŞMA və ZİYALI İNSTİTUTU     Cəmiyyətdə insanlarımız arasında təxminən belə bir fikir hökm sürməkdədir ki,   hər hansı bir ali təhsil müəssisəsini qurtaran   şəxs sanki avtomatik olaraq ZİYALI statusu qazanmış olur. Əlbəttə, bu yanaşma kökündən yanlışdır. ZİYALI heç də hər hansısa bir universiteti bitirmiş olan, yəni diplomlu şəxs sayılmayır. Bizim BİRGƏ RAZILAŞMA (Birgə Razılaşma haqqında bax:   https://birgeraz.blogspot.com/2020/06/birg-razilasma-mn-sn-v-o.html ) ideoloji konsepsiya prizmasından yanaşmaya görə   əslində ZİYALI ilk növbədə Mən, Sən və Onun (bizim, yəni cəmiyyət üzvlərinin) XOŞBƏXT olmağı üçün əlindən gələni həm sözdə, həm də əməldə edən fərddir, insandır. Bilməliyik ki, Mən, Sən və Onun XOŞBƏXT olması üçün öncə AZADLIĞIMIZ olmalıdır. AZADLIQ nə deməkdir? Bir kəlmə ilə ifadə etsək, AZADLIQ   SEÇİM deməkdir. Heç bir təsirə, təzyiqə məruz qalmadan və təbii ki, başqalarının hüquq və azadlıqlarını pozmadan Sərbəst ş...

10 . BİRGƏ RAZILAŞMA və ƏDALƏT (MƏHKƏMƏ) HAKİMİYYƏTİ Əvvəlki yazılardan birində DÖVLƏTi idarə edən hakimiyyət növlərindən danışarkən qeyd etmişdik ki, DÖVLƏT hakimiyyətinin bir qolu da ƏDALƏT (MƏHKƏMƏ) HAKİMİYYƏTİDİR (bax:  https://birgeraz.blogspot.com/2020/06/6-birg-razilasma-v-hakimiyyt.html ). ƏDALƏT HAKİMİYYƏTİ     BİRGƏ RAZILAŞMA əsasında qurduğumuz cəmiyyətin birlikdə sülh şəraitində yaşamasının qarantı olan olduqca vacib bir hakimiyyətdir. Onun əsas işi BİRGƏ RAZILAŞMAnın (QANUNLARın) aliliyini təmin etməklə ƏDALƏTin hökmranlığına nail olmaqdır.   Beləliklə, ƏDALƏT HAKİMİYYƏTİnin başlıca funksiyaları bunlardır: 1. ƏDALƏTİ var gücü ilə qorumaq, BİRGƏ RAZILAŞMAnın   (QANUNLARın) aliliyini və işləkliyini tamamilə təmin etmək; 2. Fərdin (insanın, VƏTƏNDAŞın) BİRGƏ RAZILAŞMA və onun əsasında qəbul edilmiş normativlərlə (QANUNLARLA) müəyyən olunmuş HÜQUQ VƏ AZADLIQLARI pozulduqda dərhal ədalətli bir şəkildə bərpa etmək və təqsirkarları mütləq müva...